OOST-VLAANDEREN – Vandaag werd tijdens het congres ‘Baanbrekend winkelen’ een actieprogramma voorgesteld om de verrommeling van baanwinkels langs steenwegen te stoppen. Het initiatief komt van de provincies Antwerpen, Vlaams-Brabant en Oost-Vlaanderen die gemeenten samenbrengen om over hun grenzen heen het probleem aan te pakken. Dertien gemeenten langs de steenwegen N70 Gent-Antwerpen en de N10 Lier-Aarschot tekenen alvast een engagementsverklaring om de nieuwe aanpak om te zetten in de praktijk.

Heel wat Vlaamse gemeenten kampen met de problematiek van baanwinkels: zowel grote winkelketens als kleinere zelfstandige ondernemers vestigden zich in grote slierten langs de steenwegen. Tussen 2008 en 2017 is de concentratie van detailhandel op steenwegen in Vlaanderen met 260% vloeroppervlakte toegenomen en neemt hierdoor ruim 1,6 miljoen m² aan winkelvastgoed in. De dorps- en stadskernen daarentegen worden steeds meer geconfronteerd met leegstand.

Veel agrarisch, woon- en industrieel gebied is ingenomen en de druk op open ruimte neemt toe. Daarnaast staan we allen ook doorgaans langer in de files op onze steenwegen, die hun originele functie steeds minder kunnen waarmaken, onder meer door de vele op- en afritten van winkels en parkings. 

Met de steun van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) bundelden de provincies Antwerpen, Oost-Vlaanderen en Vlaams-Brabant hun krachten om te zoeken naar een langetermijnvisie voor deze problematiek. De grote steenwegen lopen immers over verschillende gemeenten heen waardoor een aanpak op streekniveau noodzakelijk is.

Vier zones van detailhandel op een steenweg

De steenweg hertekenen is per definitie een proces van lange termijn, maar het is duidelijk dat beleidsmakers op ruimtelijk vlak duidelijke keuzes moeten maken. Hiervoor kunnen ze vier zones aanduiden: een winkelrijke zone, een clusterzone, een winkelarme zone en een no go zone.

In een clusterzone wordt grootschalige detailhandel op de steenweg geconcentreerd, zodat er bijvoorbeeld maar één op en afrit op de steenweg is met een toegang tot meerdere winkels. De no go zone moet dan weer de open ruimte beschermen. Een winkelrijke zone vinden we terug bij dorpskernen die op de steenweg liggen. In een winkelarme zone komt er op korte termijn een status quo: de aanwezige detailhandel kan blijven en uitbreiden met max. 10%, maar nieuwe detailhandelszaken worden niet toegelaten.

Engagementsverklaring N70 en N10

De voorbije twee jaar werden de N70 van Antwerpen naar Gent en de N10 van Lier naar Aarschot als model steenwegen voor het project gebruikt. De diensten economie, ruimtelijke planning en mobiliteit van de provincies en gemeenten ontwikkelden een toekomstvisie voor de steenweg. Ook beleidsmakers en de retail- en vastgoedsector werden rond de tafel gebracht. Tijdens het congres gingen de betrokken gemeenten dan ook een engagementsverklaring aan.

De volledige leidraad ‘Baanbrekend Winkelen’ kan je hier downloaden.